Η γρίπη είναι μια ιογενής λοίμωξη που προκαλείται από τον ιό της γρίπης. Είναι λογικό να υπάρχει φόβος για τη γρίπη, καθώς μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές, ιδίως σε ευπαθείς ομάδες.
Σε περιπτώσεις εκδήλωσης γρίπης, οι ιατρικές συμβουλές πρέπει να ακολουθούνται προσεκτικά, και σε περιπτώσεις σοβαρών συμπτωμάτων να ζητείται άμεση ιατρική βοήθεια. Κατά τις περιόδους αυξημένης κυκλοφορίας της γρίπης, οι αρμόδιες υγειονομικές αρχές παρέχουν συστηματική ενημέρωση και σαφείς κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την πρόληψη, την έγκαιρη αντιμετώπιση και την προστασία της δημόσιας υγείας. Η υπεύθυνη στάση και η σωστή πληροφόρηση συμβάλλουν καθοριστικά στην ασφαλή διαχείριση της νόσου.
ΤΙ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΣΗΜΕΡΑ ΜΕ ΤΗΝ ΓΡΙΠΗ;
Κάθε χρόνο, τους πιο κρύους μήνες, κυκλοφορούν περισσότεροι ιοί που προσβάλλουν το αναπνευστικό μας σύστημα. Ανάμεσά τους βρίσκεται και ο ιός της γρίπης, ο οποίος ευθύνεται για πολλά από τα περιστατικά που εμφανίζονται αυτή την περίοδο.
Είναι σύνηθες να ακούμε γύρω μας ότι κάποιος «κόλλησε μια ίωση». Στις περισσότερες περιπτώσεις πρόκειται για ήπιες ιογενείς λοιμώξεις του αναπνευστικού, όπως είναι και η γρίπη. Αν και συνήθως η πορεία τους είναι καλή, σε ορισμένους ανθρώπους —ιδιαίτερα σε όσους ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες— η γρίπη μπορεί να προκαλέσει πιο έντονα συμπτώματα και να χρειαστεί μεγαλύτερη προσοχή.
Επιδημικός ο Χαρακτήρας της Γρίπης
Κατά τη διάρκεια κάθε περιόδου κυκλοφορίας της γρίπης, σημαντικός αριθμός ασθενών νοσηλεύεται σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας, ενώ καταγράφονται και θάνατοι που σχετίζονται με τη νόσο. Η πλειονότητα των σοβαρών περιστατικών αφορά άτομα που ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου, όπως ηλικιωμένοι και ασθενείς με χρόνια νοσήματα. Παρά ταύτα, ένα μεγάλο ποσοστό αυτών των ατόμων δεν έχει εμβολιαστεί.
Για τον λόγο αυτό, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και οι υγειονομικοί φορείς αναφέρονται συστηματικά στη σημασία του αντιγριπικού εμβολιασμού, επισημαίνοντας την ανάγκη πρόληψης, ιδιαίτερα για τις ευπαθείς ομάδες. Κάθε περίοδος γρίπης συνοδεύεται από αυξημένες νοσηλείες και επιβάρυνση του συστήματος υγείας, γεγονός που καθιστά την πρόληψη ουσιαστικό πυλώνα δημόσιας υγείας.
Με δεδομένο ότι η γρίπη εμφανίζει πλέον επιδημικό και όχι πανδημικό χαρακτήρα (όπως συνέβη το 2009), δεν συντρέχει λόγος πανικού, εφόσον τηρούνται βασικά μέτρα πρόληψης. Ο εμβολιασμός, η έγκαιρη αναζήτηση ιατρικής συμβουλής σε περίπτωση συμπτωμάτων, καθώς και η τήρηση κανόνων υγιεινής συμβάλλουν καθοριστικά στη μείωση των επιπλοκών και στη διασφάλιση της δημόσιας υγείας.
Αναλύοντας τη Γρίπη και τα Σχετικά Μέτρα Προστασίας.
Η Γρίπη & Μέτρα Προστασίας
Η γρίπη και άλλες ιώσεις αποτελούν μια σημαντική πρόκληση για την υγεία του ατόμου και τη δημόσια υγεία. Η ίωση είναι μια ασθένεια που προκαλείται από ιούς και μπορεί να επηρεάσει το αναπνευστικό σύστημα, το πεπτικό σύστημα και άλλα σημαντικά μέρη του σώματος.
Ανάμεσα σε αυτές, η γρίπη ξεχωρίζει για τη σοβαρότητά της και τη δυνατότητα να προκαλέσει επιπλοκές σε ευπαθείς ομάδες. Ενώ ο φόβος για τη γρίπη είναι δικαιολογημένος, η γνώση και η εφαρμογή των κατάλληλων μέτρων προστασίας μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη και τη διαχείριση του κινδύνου.
Παρακάτω θα βρείτε όλες τις σημαντικές πληροφορίες που πρέπει να γνωρίζετε για τις ιώσεις και ειδικά για την γρίπη και θα αναλυθούν οι προηγούμενοι κανόνες.
Αναφερόμαστε ειδικά στην γρίπη γιατί είναι από τις πιο σοβαρές και συχνές ιώσεις. Έχει μάλιστα βρεθεί ότι κάθε χρόνο στους 100 ανθρώπους θα κολλήσουν γρίπη τουλάχιστον οι 20. Είναι η ίωση που προκαλεί επιδημίες και πανδημίες με σοβαρό κοινωνικοοικονομικό αντίκτυπο σε κάθε χώρα.
Τον 20ο αιώνα 4 πανδημίες απασχόλησαν την ανθρωπότητα: Η Ισπανική το 1918 (με περίπου 50εκ θανάτους!), η ασιατική το 1957, η γρίπη του Hong-Kong το 1968 και η Ρώσικη το 1977.
Μεταδίδεται μία ημέρα πριν την εμφάνιση συμπτωμάτων μέχρι 5-7 ημέρες μετά, διάστημα που μπορεί να είναι μεγαλύτερο σε ανθρώπους με εξασθενημένη άμυνα (ηλικιωμένοι και με πολλά προβλήματα υγείας). Σε χώρες με εύκρατο κλίμα όπως η δική μας, η γρίπη εμφανίζεται συνήθως τους μήνες Νοέμβριο έως Μάρτιο, ενώ στις τροπικές χώρες η γρίπη συμβαίνει όλο το χρόνο.
Οι ήπιοι και καθυστερημένοι χειμώνες που βιώνουμε τα τελευταία χρόνια εξηγούν την εμφάνιση της γρίπης αργά το χειμώνα (Ιανουάριο, Μάρτιο)
Πως θα βοηθήσουμε τον οργανισμό μας να αντιμετωπίσει την ίωση;
Όταν είμαστε άρρωστοι πρέπει να αναπαυόμαστε στο σπίτι, να πίνουμε πολλά υγρά (νερό, σούπες, χυμούς), να τρώμε καλά και να αντιμετωπίζουμε τα συμπτώματα χωρίς υπερβολές: αντιπυρετικά μόνο επί υψηλού πυρετού, αποσυμφορητικά σπρέι για λίγες μέρες μόνο, να μην καπνίζουμε, να μην λαμβάνουμε αντιβηχικά σιρόπια και να μην προμηθευόμαστε αντιβιοτικά χωρίς τη γνώμη ιατρού.
Μέτρα Προστασίας από τις Ιώσεις.
Η Σημασία της Κάλυψης της Μύτης και του Στόματος
Για τη μείωση της πιθανότητας μετάδοσης των ιών του αναπνευστικού, είναι απαραίτητο να καλύπτουμε τη μύτη και το στόμα με χαρτομάντηλο κατά τον βήχα ή το φτέρνισμα και να το απορρίπτουμε αμέσως μετά τη χρήση. Το μέτρο αυτό αποτελεί βασικό στοιχείο της ατομικής προστασίας.
Παράλληλα, συνιστάται η εφαρμογή βασικών κανόνων ατομικής υγιεινής στο σπίτι, όπως η αποκλειστική χρήση προσωπικών αντικειμένων (ποτήρια, πετσέτες κ.ά.). Σε περιπτώσεις όπου στο οικιακό περιβάλλον διαμένουν ιδιαίτερα ευπαθή άτομα, όπως έγκυες γυναίκες, βρέφη ή ηλικιωμένοι, η χρήση χειρουργικής μάσκας μίας χρήσης κατά τη μετακίνηση από δωμάτιο σε δωμάτιο μπορεί να συμβάλει στην περαιτέρω προστασία τους.
Για τον περιορισμό της διασποράς της λοίμωξης, συστήνεται η παραμονή στο σπίτι και η αποφυγή στενής επαφής με άλλα άτομα τουλάχιστον για 24-48 ώρες μετά την υποχώρηση του πυρετού. Οι επιφάνειες που αγγίζονται συχνά, όπως πόμολα, τραπέζια, τουαλέτες, νιπτήρες, τηλέφωνα και παιχνίδια, θα πρέπει να καθαρίζονται τακτικά με σαπούνι και νερό ή με κοινά οικιακά καθαριστικά, τα οποία είναι αποτελεσματικά στην καταστροφή των ιών. Τα κλινοσκεπάσματα, οι πετσέτες, τα ρούχα και τα σκεύη μπορούν να πλένονται κανονικά μαζί με τα υπόλοιπα του νοικοκυριού.
Όταν υπάρχει ασθενής με γρίπη στο οικογενειακό ή εργασιακό περιβάλλον, συνιστάται, όπου είναι εφικτό, η αποφυγή στενής επαφής, ιδιαίτερα από άτομα με υποκείμενα νοσήματα ή αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών.
Τέλος, ιδιαίτερη σημασία έχει το συχνό και επιμελές πλύσιμο των χεριών με σαπούνι ή η χρήση αντισηπτικού διαλύματος, καθώς και η αποφυγή επαφής των χεριών με τα μάτια, τη μύτη και το στόμα, καθώς μέσω αυτών των οδών μεταδίδονται συχνά οι ιοί.
Γιατί όμως γίνεται τόσο πολύς λόγος για τη γρίπη;
Η γρίπη συγκαταλέγεται στις σοβαρότερες ιογενείς λοιμώξεις του αναπνευστικού, καθώς μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικές επιπλοκές, ιδιαίτερα σε άτομα με υποκείμενα νοσήματα. Η συχνότερη και σοβαρότερη επιπλοκή είναι η πνευμονία, η οποία μπορεί να οφείλεται είτε στον ίδιο τον ιό της γρίπης είτε σε δευτερογενή μικροβιακή λοίμωξη, ως αποτέλεσμα της εξασθένησης της άμυνας του οργανισμού.
Επιπλέον, η γρίπη μπορεί να προκαλέσει επιδείνωση χρόνιων παθήσεων, όπως το άσθμα, η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, τα καρδιαγγειακά νοσήματα, καθώς και η ηπατική ή νεφρική ανεπάρκεια. Επίσης, είναι δυνατόν να οδηγήσει σε απορρύθμιση του σακχαρώδη διαβήτη. Αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών διατρέχουν και άτομα που λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή με ανοσοκατασταλτική δράση, όπως κορτικοστεροειδή ή χημειοθεραπεία, καθώς και όσοι πάσχουν από αιματολογικά νοσήματα ή ανήκουν στην τρίτη ηλικία.
Στα παιδιά, η γρίπη μπορεί να συνοδευτεί από αφυδάτωση, ενώ στις εγκύους ενδέχεται να σχετίζεται με επιπλοκές τόσο για τη μητέρα όσο και για το έμβρυο.
Για τον λόγο αυτό, τα άτομα που ανήκουν σε ομάδες αυξημένου κινδύνου είναι σημαντικό να ενημερώνουν εγκαίρως τον θεράποντα ιατρό τους και να ακολουθούν τις κατάλληλες ιατρικές οδηγίες.
Οι Επιπλοκές της Γρίπης και Η Σημασία της Πρόληψης
Επιπλοκές από τη γρίπη μπορούν να εμφανιστούν ακόμη και σε κατά τα άλλα υγιή άτομα. Υπάρχουν ορισμένα συμπτώματα που θα πρέπει να μας ανησυχήσουν και να οδηγήσουν σε άμεση επικοινωνία με τον θεράποντα ιατρό. Σε αυτά περιλαμβάνονται η δυσκολία ή η επιτάχυνση της αναπνοής, η κυάνωση (μπλε χρώμα) των χειλιών ή του δέρματος, η εμφάνιση εξανθήματος, ο πόνος στο στήθος ή στην κοιλιά, ο υψηλός πυρετός που δεν υποχωρεί με αντιπυρετικά και επιμένει για ημέρες ή επανεμφανίζεται μετά από πρόσκαιρη βελτίωση. Επίσης, συμπτώματα όπως έντονη κεφαλαλγία, ζάλη, σύγχυση, καθώς και η αδυναμία λήψης υγρών λόγω συνεχών εμέτων αποτελούν ενδείξεις που απαιτούν άμεση ιατρική εκτίμηση.
Όσον αφορά τη φαρμακευτική αντιμετώπιση της γρίπης, υπάρχουν ειδικά αντιϊικά φάρμακα, τα οποία χορηγούνται αποκλειστικά κατόπιν ιατρικής σύστασης και σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Ενδείκνυνται κυρίως σε ασθενείς με υποκείμενα νοσήματα που τους κατατάσσουν σε ομάδες αυξημένου κινδύνου για επιπλοκές, σε περιπτώσεις όπου ο ιατρός κρίνει ότι ακόμη και άτομα χωρίς γνωστά νοσήματα διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο, καθώς και σε άτομα που έχουν έρθει σε στενή επαφή με επιβεβαιωμένο κρούσμα και ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες. Η αποτελεσματικότητα των αντιϊικών φαρμάκων είναι μεγαλύτερη όταν χορηγούνται έγκαιρα, στα πρώτα στάδια της νόσου.
Ωστόσο, τα αντιϊικά φάρμακα δεν θα πρέπει να θεωρούνται «θαυματουργά», καθώς δεν προσφέρουν πλήρη προστασία από τη γρίπη. Η πρόληψη παραμένει το σημαντικότερο μέτρο προστασίας, με τον αντιγριπικό εμβολιασμό να αποτελεί τον πιο αποτελεσματικό τρόπο μείωσης του κινδύνου σοβαρής νόσησης και επιπλοκών.
Είναι φανερό ότι για να προλάβουμε τις επιπλοκές και να χορηγήσουμε όπου χρειάζεται αντιϊικα πρέπει να γίνει έγκαιρη εξέταση από ιατρό σε περίπτωση που έχουμε συμπτώματα.
Ετήσιος Εμβολιασμός
Ο πιο αποτελεσματικός τρόπος πρόληψης της εποχικής γρίπης είναι ο ετήσιος αντιγριπικός εμβολιασμός. Το πρώτο εμβόλιο κατά της γρίπης κυκλοφόρησε τη δεκαετία του 1940 και έκτοτε ανανεώνεται κάθε χρόνο, ώστε να παρέχει προστασία έναντι των στελεχών του ιού που αναμένεται να επικρατήσουν, βάσει των επιδημιολογικών δεδομένων και των συστάσεων του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.
Τα αντιγριπικά εμβόλια περιέχουν αδρανοποιημένα τμήματα των ιών της γρίπης και, ως εκ τούτου, δεν μπορούν να προκαλέσουν γρίπη. Η αποτελεσματικότητά τους διαφέρει ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του κάθε ατόμου, ωστόσο έχει αποδειχθεί ότι μειώνουν σημαντικά τον κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών και θανάτου, ιδιαίτερα σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας.
Ο σταθερός και αυστηρά ελεγχόμενος τρόπος παραγωγής τους εδώ και πολλές δεκαετίες, η χορήγηση εκατοντάδων εκατομμυρίων δόσεων παγκοσμίως και το εξαιρετικά χαμηλό ποσοστό ανεπιθύμητων ενεργειών, καθιστούν το αντιγριπικό εμβόλιο ασφαλές, όταν χορηγείται σύμφωνα με τις επίσημες οδηγίες.
Ο εμβολιασμός θα πρέπει να πραγματοποιείται έγκαιρα, πριν από την περίοδο αυξημένης κυκλοφορίας του ιού, καθώς απαιτούνται περίπου δύο εβδομάδες για την ανάπτυξη επαρκούς ανοσολογικής απάντησης.
Σύμφωνα με το εθνικό πρόγραμμα εμβολιασμών, ο αντιγριπικός εμβολιασμός συνιστάται σε όλα τα άτομα ηλικίας άνω των 6 μηνών, εφόσον το επιθυμούν, με ιδιαίτερη έμφαση στις ομάδες αυξημένου κινδύνου.
Τέλος, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι όσο μεγαλύτερο είναι το ποσοστό των εμβολιασμένων ατόμων στον πληθυσμό, τόσο ενισχύεται η συλλογική προστασία (ανοσία αγέλης), με αποτέλεσμα τον περιορισμό της διασποράς της γρίπης και την προστασία των πιο ευάλωτων.
Ο αντιγριπικός εμβολιασμός περιλαμβάνει 1 μόνο δόση του εμβολίου.
Ευπαθείς Ομάδες και Εμβολιασμός
Eίναι ιδιαιτέρως σημαντικό ο αντιγριπικός εμβολιασμός να εφαρμόζεται σε άτομα (ενήλικες και παιδιά) που ανήκουν στις καλούμενες ομάδες αυξημένου κινδύνου.
Η Κρίσιμη Σημασία του Αντιγριπικού Εμβολιασμού στις Ευπαθείς Ομάδες
Ο εμβολιασμός των ομάδων αυξημένου κινδύνου, βοηθά στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης σοβαρών επιπλοκών από τη γρίπη και στην προστασία της δημόσιας υγείας γενικότερα.
Οι εθνικές και διεθνείς οργανώσεις υγείας συνιστούν τον αντιγριπικό εμβολιασμό ως μια αποτελεσματική πρακτική για την προστασία του ατόμου και της κοινότητας από τη γρίπη και τις επιπλοκές της. Οι ομάδες αυξημένου κινδύνου είναι οι εξής:
- Εργαζόμενοι σε χώρους παροχής υπηρεσιών υγείας (ιατρονοσηλευτικό προσωπικό και λοιποί εργαζόμενοι).
- Άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω
- Παιδιά και ενήλικες που παρουσιάζουν έναν ή περισσότερους από τους παρακάτω επιβαρυντικούς παράγοντες ή χρόνια νοσήματα:
- Άσθμα ή άλλες χρόνιες πνευμονοπάθειες
- Καρδιακή νόσο με σοβαρές αιμοδυναμικές διαταραχές
- Ανοσοκαταστολή (κληρονομική ή επίκτητη εξαιτίας νοσήματος ή θεραπείας).
- Μεταμόσχευση οργάνων
- Δρεπανοκυτταρική νόσο (και άλλες αιμοσφαιρινοπάθειες)
- Σακχαρώδη διαβήτη ή άλλο χρόνιο μεταβολικό νόσημα
- Χρόνια νεφροπάθεια
- Νευρομυϊκά νοσήματα
- Έγκυες γυναίκες ανεξαρτήτου ηλικίας κύησης.
- Λεχωίδες
- Θηλάζουσες
- Άτομα με Δείκτη Μάζας Σώματος(BMI) μεγαλύτερης των 40 kg/m2
- Παιδιά που παίρνουν ασπιρίνη μακροχρόνια (π.χ. για νόσο Kawasaki,ρευματοειδή αρθρίτιδα και άλλα) για τον πιθανό κίνδυνο εμφάνισης συνδρόμου Reye μετά από γρίπη.
- Άτομα που βρίσκονται σε στενή επαφή με παιδιά μικρότερα των 6 μηνών ή φροντίζουν άτομα με υποκείμενο νόσημα, τα οποία διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών από τη γρίπη.
- Οι κλειστοί πληθυσμοί (προσωπικό και εσωτερικοί σπουδαστές γυμνασίων λυκείων, στρατιωτικών και αστυνομικών σχολών, ειδικών σχολείων ή σχολών, τρόφιμοι και προσωπικό ιδρυμάτων κ.ά.). Στρατεύσιμοι στα κέντρα κατάταξης και ειδικά όσοι κατατάσσονται κατά τους χειμερινούς μήνες (Οκτώβριο –Μάρτιο).
- Επαγγελματίες όπως πτηνοτρόφοι, χοιροτρόφοι, κτηνίατροι, εκτροφείς, σφαγείς και γενικά άτομα που έρχονται σε συστηματική επαφή με πουλερικά.
Σημαντικό ρόλο παίζει η εκπαίδευση του ασθενούς σχετικά με τη διαχείριση του άσθματος και η αναγνώριση των παραγόντων που επιδεινώνουν τα συμπτώματα.
Ιατρική αξιολόγηση πριν τον αντιγριπικό εμβολιασμό
Σε ορισμένες, σπάνιες περιπτώσεις, πριν από τη χορήγηση του αντιγριπικού εμβολίου απαιτείται προσεκτική ιατρική αξιολόγηση. Αυτή αφορά κυρίως άτομα με ιστορικό σοβαρής αλλεργικής αντίδρασης σε προηγούμενο αντιγριπικό εμβολιασμό ή σε συστατικά του εμβολίου, καθώς και άτομα με γνωστή αλλεργία στο αυγό. Επιπλέον, ο εμβολιασμός μπορεί να αναβληθεί προσωρινά σε περιπτώσεις οξείας εμπύρετης νόσου, έως την πλήρη αποκατάσταση της υγείας.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται επίσης σε άτομα με ιστορικό συνδρόμου Guillain–Barré, όπου η απόφαση για εμβολιασμό λαμβάνεται μετά από εξατομικευμένη εκτίμηση από τον θεράποντα ιατρό. Το αντιγριπικό εμβόλιο δεν ενδείκνυται για παιδιά ηλικίας κάτω των 6 μηνών.
Ο αντιγριπικός εμβολιασμός πραγματοποιείται σε ετήσια βάση και, κατά προτίμηση, πριν από την περίοδο αυξημένης κυκλοφορίας του ιού. Στους ενήλικες, αρκεί η χορήγηση μίας δόσης εμβολίου κάθε έτος.
Συμπερασματικά
Η αποτελεσματικότερη προστασία έναντι της γρίπης βασίζεται στη σωστή ενημέρωση από τον θεράποντα ιατρό, την εφαρμογή μέτρων πρόληψης, την έγκαιρη αναγνώριση πιθανών επιπλοκών και, κυρίως, στον ετήσιο αντιγριπικό εμβολιασμό, ο οποίος αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της πρόληψης.
